Sanayi Devrimi Tarihsel Gelişimi (1760-2010)
Sanayi Devrimi Tarihsel Gelişimi (1760-2010)

İçerikler

Sanayi Devrimi Tarihsel Gelişimi (1760-2010)

Sanayi devrimi 4 dönem olarak ayrılmaktadır. sanayi devrimini dört döneme ayırmadan önce bu dönemlerin içerikleri hakkında bir kaç şeyden söz etmek gerekir her dönem kendinden önceki dönemin sebebi ve kendinden sonraki dönemin nedeni olmuştur. Devrim dönemlerinde her ilerleme kendini tamamlar nitelikte olmuş günümüz ekonomi dünyasının temelini oluşturan sistemler olarak yerini almıştır. sanayi devrimini sadece tarihsel birer olay olarak ele almak çok yanlış olacaktır sanayi devrimi sadece bulunduğu yüz yılı değil kendinden sonraki yüzyıllarda yaşanacak olan hayatların sebep ve sonuçlarında yer almıştır.

1. Sanayi Devrimi (1760-1830)

Sanayi devrimi ilk olarak zamanın güçlü devletleri arasında yer alan İngiltere de ortaya çıkmıştır. Manchester ve Galler çevresi bölgesin de kömür demir kireç taşı gibi sanayi için gerekli olan ham maddeler bu bölgede bulunmaktadır bu bölgede bulunan ham maddelerin birbirine yakın olması oldukça önemlidir.

Sanayi Devriminin ilk başladığı yer olan Manchester (1760)

İlk sanayi devriminin temelini mekik ve çıkrık makineleri oluşturmuştur. Buhar makinesi Odun,kömür,demir makineleşmeye giden yolun ilk adımlarının atılmasını sağlamıştır. 1796 yılına gelindiğinde buhar makineleri motor güçleriyle hız kazandı ve sonraki sanayi devrimlerinin ilerlemelerine katkı sağladı.

1. Sanayi Devriminde kullanılan makineler

Sanayi devriminin İngiltere gibi köylerden kurulu bir bölgede ortaya çıkması nüfusun tarımda istihdam etmesini değiştirmiş nüfusun büyük bir kısmı artık fabrikalara çalışmak için göç etmeye başlamıştır. Doğal görünüme sahip olan bölgeler değişime uğrayıp fabrikalaşma ya başlamıştır.

6.5 Milyon nüfus ile sanayinin başladığı İngiltere’nin Galler bölgesinde 80 yıl sonra nüfus 14 milyona çıkmıştır sanayinin nüfusun artışındaki etkisi ilk kez kendini göstermiştir. Peki bu nüfus artışının asıl nedeni nedir ? Şehirlerde kurulan fabrikalara çalışmaya gelenlerin büyük bir kısmının genç olması evlilik oranlarını arttırmış ve o dönemler de çocuk işçinin de çalıştırılmasıyla nüfusta daha önce görülmeyen bir sanayi etkisiyle artış olmaya başlamıştır. (Çocuk işciler pamuk atölyelerinde daha hızlı hareket edebilmeleri ve kömür madenlerinde aynı neden dolayı çalıştırılmıştır daha az ücret karşılığında çalıştırılmışlardır. Devletin, çocuk sahibi olan ailelere primle teşvik etmesi bu nüfusun artışında etkili olmuştur.) Sanayi ilerledikçe işin içine daha fazla bilim ve teknik girmeye başlamış tıp alanında ki gelişmeler hastalıkların ölümlerin aşılabileceğini göstermiştir çocuk ölümleri ve yaşam süresi azalmıştır.

Fabrikada Çalışan Çocuk İşçiler

Fabrikada yıllarca çalışan ve belli bir birikime sahip olan emekli olan işçiler girişimlerde bulunarak sanayi devriminin bir parçası olmuşlardır yaptıkları ticaretle ingiltere ekonomisinin Avrupa,Akdeniz,Kuzey Amerika ülkelerine yayılmasını sağlamışlardır daha sonraları bu yayılmanın adı sömürgecilik olarak yerini alacaktır. Bunun nedeni üretim de ihtiyaç duyulan ham madde ve işçi ihtiyacı keşifleri ve korsancılık faaliyetlerini arttırmıştır.

2. Sanayi Devrimi (1830-1914)

Sanayi bulunduğu bölgeyi canlandırması o bölgenin olanaklarını arttırmıştır. Ulaşım imkanları sanayi için ne kadar gerekli olduğunu kanıtlamış demir yolları her geçen gün sanayinin kurulacağı bölgede bir ihtiyaç haline gelmiştir. Trenlerin devreye girmesiyle, çelik üretiminin yönteminin bulunması sanayinin ilerlemesini hızlandırmıştır.

Elektrik-Petrol kendini göstermeye başlamıştır günümüz dünyasınıda şekillendirecek olan ham maddeler bu dönemler de farklı bir dünyanın ilk görünümünü yaratmaya başlamıştır. kimyasal yatırımlar hız kazanmıştır bilimsel buluşlar iş adamları tarafından bilim adamlarına daha fazla teşvik edilmiştir. Sanayi devriminin ikinci kısmında göze çarpan önemli detay şudur bilim ve teknik bu dönem de sanayinin temeli haline gelmiştir ve bu günümüzde de böyledir.

Sanayi faaliyetlerinin seri üretime başladığı yıllara gelindiğinde göze çarpan bölgeler Batu Avrupa, Rusya, Ukrayna ve Amerika Birleşik Devletleri, bu bölgeler günümüz de sanayisi dünyanın önemli 4 ana bölgesin de yer alan ülkeleri arasında yer almaktadır

İlk Sanayi Devriminde Ön Plana Çıkanlar

İlk Sanayi devriminde ön plana çıkan bazı üretim parçaları Mekik,Çıkrık yerini dişli ve kasnak gibi daha hızlı bir sisteme bırakmıştır. Teknolojik gelişmeler sanayinin gelişmesiyle beraber sağlamıştır. Daha sonra 1879’da Edison bir elektrik ampulü icat etti. Grahambell tarafından telefonun icadı iletişim çağının teknolojiyle ilk kez bir araya gelmesini sağlamış. Bu dönemler de otomobilin icadı kendi başına bir devrim olarak ön plana çıkmıştır otomobil geçmişten günümüze vazgeçilmez bir kişisel ulaşım ihtiyacı olarak herkes tarafından istenmtekdir. Henry Ford tarafından bir çalışma sistemi olarak ortaya çıkan Fordizim hareketi niteliksiz işçilerin fabrikalarda çalışmasını sağlamıştır her işçinin sahip olduğu bir görev vardır her işçi üretimi yapılan ürünün parçasında yer almaktadır.

Kuzey Avrupa ülkeleri Almanya Fransa Belçika Avusturya sanayi devrimine katılımını hızla arttırmıştır. Bu bölgelerde, tıpkı İngiltere de olduğu gibi göze çarpan özellik artık belirgin bir şekilde nüfusun köyden kente yaşanan göçler ve tarım sektöründe çalışan işçilerin artık fabrikalarda istihdam etmeye başlamasıyla göze çarpmıştır.

Dünya Sanayi Bölgelerindeki Yıllara Göre Değişiklik Gösteren Nüfus Grafiği

1. Dünya Savaşı (1914-1918), 1929-1930 Ekonomik Buhran (1929-1930) ve 2. Dünya Savaşı (1939-1945) Dünyanın Ekonomik Siyasi Kültürel alanlar da ilerlemesinin engellemiştir ama buna rağmen teknolojik ilerlemeler Soğuk Savaş dönemin de hızını daha fazla arttırmıştır ve yerini 3. Sanayi Devrimine bakmıştır.

3. Sanayi Devrimi (1945-2008)

1. ve 2. Dünya savaşlarının ardından insanlar savaş dolu felaketli yıllarının ardından tekrar dan kendi hayatlarına geri dönmesiyle yeniden insan olduklarını hatırlayabildiler 3. Sanayi devrimi çağı oldukça farklılaşan kültürel ekonomik siyasi türlerle karşımıza çıkmaktadır.

1945 yılının ardından dünyayı kasıp kavuran faşist Nazi ve italyan diktatörlerinin yıkılmasıyla yeni bir çağa başlanmıştır. İkinci dünya savaşını bitiren nükleer enerji ülkelerin birbirlerini tehdit etmekte birer araç haline gelmiştir. teknolojik gelişmelerin önemi bu dönem de oldukça dikkat çekmiş ülkeler önceliğini teknolojiye yatırım yapmakta önem göstermiştir. İnternet hayatımıza girmesiyle iletişim bir sektör haline gelmiş ve diğer sektörlerle birlikte birbirlerini etkilemiştir. Teknolojinin temelini oluşturan otomasyon üretimi artık ön plana çıkmıştır.

Savaşın ardından önceleri birer sömürge ülkeleri olan asya ülkeleri dünya ekonomisinde söz sahibi haline gelmiştir. Çin, Güney Kore, Tayland, Hong Kong, Singapur,Japonya gibi ülkeler dünyada en çok ihtiyaç duyulan teknolojik ürünlerin üretim yeri haline gelmiş ve Amerika Birleşik Devletleri ekonomiyle rekabet edebilecek bir ekonomik alt yapıya üretime sahip olmuşlardır.

Dört Kaplan Ülkeleri

Asya dan dünya ticaretine söz sahibi olan dört kaplan adındaki ülkelerden söz etmek gerekir bu ülkeler teknolojik üretimde ön plana çıkmışlardır singapur dünya ticaretinde parmakla gösterilen bir ülke haline gelmiştir dört kaplan ülkeleri: Singapur, Hong Kong, Güney Kore, Tayvan.

Sanayi alanında sıçrama yapan ülkelerin sayısı da artmaya başlamıştır Türkiye 1961 yılında ilk sanayi fabrikalarını kurmuştur. Hindistan bilim teknolojilerini kullanmasıyla dünyada yazılım şirketlerinin en iyi yazılım mühendislerinin bulmaları için nitelikli işçi kaynağı olmuştur. diğer ülkeler şöyle: Endonezya, Flipinler, Brezilya, Güney Afrika…

Sanayi Devrimi ve Teknoloji

Sanayinin gelişmesi ülkenin sadece ekonomisine faydalı olmamıştır nitelikli işçi yetiştirilmesinde faydalı olmuştur. Bu işçilerin yetiştirilmesinde ihtiyaç duyulan eğitim sistemlerini ortaya çıkartmış teknolojik gelişmeler tıp alanında da kendini göstermiştir. İş istihdamları artmış refah seviyesi yükselmiştir. Fiber,genetik,lazer, teknoloji gelişmiştir, Savaş sonrası savunma ve teknoloji sanayisine daha fazla yatırım yapan ülkeler sanayinin ne kadar önemli bir ihtiyaç olduğunun farkına varmıştır.

Sanayi ve teknoloji aynı oranda ilerleme kat etmiştir fakat bu ilerleme dünyanın ekolojik sistemini oluşturan bölgelerine zarar vermiştir. İlk başlarda mikro ölçekte olan bu zarar daha sonraları makro ölçekte bir tehdit haline gelmiştir. Sanayisini ekonomisini geliştirmek isteyen ülkelerin ham madde ihtiyaçlarını karşılamak için doğanın varlığını hiçe sayarak yok ettikleri doğal kaynakları dünyanın ekolojik sistemini bozmuştur. Fabrikaların kurulduğu bölgeler de çevre sorunları, hava kirliliği gibi sorunlar ortaya çıkarmıştır, bunun nedeni fabrikaların kurulduğu bölgelerin coğrafyasının bilinmemesinden kaynaklıdır.

4. Sanayi Devrimi Endüstri 4.0 (2008-Günümüz)

2008 yılına gelindiğinde diğer sanayi devrimlerinden farklı bir çağa gelinmiştir. Endüstri 4.0 olarak tanımladığımız 2008 yılında Almanya’da ortaya çıkmaktadır. İnsanların teknolojide yakaladığı yenilikler ve gelişmeler bu çağda artık tamamen kendini göstermiştir dijitalleşme çağını başlatmıştır. Bu çağda dikkat çekenler şunlardır: Akıllı robotlar, büyük veri, nesnelerin interneti, 3D Baskı, bulut gibi gelişmeler, endüstri 4.0 diye adlandırdığımız bu çağın diğer çağlardan ne kadar farklı olduğunu tanımlamıştır.

Endüstri 4.0 Çağı

Endüstri 4.0 çağında artık insanın, vasıfsız işçinin bir kenara itilmeye başlanması akıllı robotların üretimde yerini almasıyla başlamıştır, hem vasıflı hemde vasıfsız işçileri istihdam konusunda olumsuz etkilemiştir.

Endüstri 4.0 Dijitalleşme çağını başlamasıyla fabrikalar büyük şirketler ve küçük atölyeler de buna uyum sağlamaya başlamıştır. Üretimin artık sadece fabrikalar’da değil evde yapılabileceği bir çağ haline gelmiştir. Bu dönemin ne kadar diğer dönemlerden farklı olduğunu gösterir niteliktedir. Robotik çalışmalar, Genetik Çalışmalar ve yapay zeka üzerinde yapılan araştırmalar insan hayatında hissedilebilir bir hale gelmiştir. Girişimcilik ilk çıktığı döneme göre dijitalleşme çağında daha farklı ve herkes tarafından fırsat kapısı olarak görülmüştür.

Sanayi Devriminin başlangıcından bugüne kadar ki nüfus grafiği.

Sanayi Devriminin Sonuçları

  • Teknolojik gelişmeler yaşanmıştır
  • Sağlık, Eğitim, Ulaşım, Savunma Sanayisi gibi sektörler gelişmiştir.
  • Doğum oranları artmış, ölüm oranları azalmıştır yaşam süresi uzamıştır.
  • Sanayisinin tamamlayabilen ülkeler refah seviyesini yükseltmiştir.
  • Sanayisini geliştirmek isteyen ülkeler bilinçsizce kurdukları fabrikalar yüzünden doğal çevreye zarar vermişlerdir dünyanın doğal düzenini bozmuşlardır.
  • İstihdam yaratmıştır vasıflı işçilerin yetişmesini sağlamıştır.
  • Ülkelerin kendilerini kalkındırmasını sağlamış ve gelişmişlik düzeyini arttırmıştır.
  • Köyden kente göç yaşanmaya başlamıştır.
  • Tarım sektöründe çalışan işçiler sanayi sektöründe çalışmaya başlamıştır dana sonraları hizmet sektöründe artış yaşanmaya başlamıştır
  • Sömürgecilik hız kazanmıştır.
  • Yeni pazarlar ve ham madde arayışı ortaya çıkmıştır.
  • İşçi sınıfı ortaya çıkmış burjuva sınıfına karşı gelerek dünyaya yayılan işçi haklarını elde etmişlerdir.
  • Ekonomik ve sosyal yaşam da yeni akımlar ortaya çıkmıştır. ( Kapitalizm,Sosyalizm, Emperyalizm.)
  • Teknolojinin gelişmesi internet sektörünü ortaya çıkartmıştır yazılım mühendisliği Seo ,Dijital PazarlamaSosyal Medya gibi hizmet sektörünün bir parçası meslekler ortaya çıkmıştır.
Kaynaklar
  • Ekonomik Coğrafya – Prof. Dr. Erol Tümertekin
  • Beşeri ve Ekonomik Coğrafya – Prof. Dr. Mesut Doğan

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.